Jaarverslag paddenoverzet-actie 2003-2004
45.000 amfibieën overgezet door 200 vrijwilligers
De afgelopen twee jaar hielpen Limburgse vrijwilligers meer dan 45.000 kikkers, padden en salamanders bij het oversteken van drukke verkeerswegen. Het beschermingswerk in het vroege voorjaar wordt uitgevoerd door vijftien, vaak tijdelijk georganiseerde groepen. In totaal staken 200 vrijwilligers hun handen uit de mouwen bij paddenoverzet-acties. Dat blijkt uit een jaarverslag paddenoverzet-acties dat de stichting Instandhouding Kleine Landschapselementen in Limburg, IKL heeft opgesteld over de maatregelen die deze groepen treffen om amfibieën te beschermen tegen het autoverkeer.
Ieder voorjaar in de periode tussen half februari en begin april, trekken padden, kikkers en salamanders tijdens de zogenaamde paddentrek in grote getale naar poelen, sloten en andere waterpartijen om zich in het water voort te planten en hun eieren af te zetten. Bij het massaal oversteken van barriëres als verkeerswegen worden veel amfibieën doodgereden. Juist de versnipperde ligging tussen de winterverblijfplaatsen van de amfibieën en de voortplantingswateren wordt gezien als een van de belangrijkste oorzaken van de achteruitgang van de amfibieënpopulaties in Nederland. Uit onderzoek blijkt dat bij een verkeersintensiteit van 10 auto's per uur tussen de 14 tot 18 procent van de overstekende padden wordt doodgereden. Op plaatsen waar het winterverblijf door een drukke weg geïsoleerd ligt van het voortplantingswateren is de sterfte onder deze dieren, nog vele malen hoger.
Waar massaal kikkers en padden doodgereden worden, treffen plaatselijke werkgroepen - vaak al jaren achtereen - specifieke maatregelen om de verkeerssterfte te reduceren. Dit kan variëren van het plaatsen van borden, tot het rapen van padden en overzetten of het plaatsen van plastic schermen en emmers. Door de schermen na te lopen en de amfibieën veilig over te zetten, kan de sterfte beperkt blijven. Ook worden knelpunten opgeheven door de aanleg van tunnels of nieuwe voortplantingswateren.
In 2003 organiseerde IKL voor de eerste maal een bijeenkomst voor individuele vrijwilligers en lokale organisaties die zich elk voorjaar bezig houden met de paddentrek. Veel groepen gaven gehoor aan deze oproep om de krachten te bundelen en hun kennis en ervaring te delen. Naast de uitwisseling van informatie en praktische vaardigheden werden de groepen ook uitgerust met veiligheidsvesten. Van de vijftien aanwezige vrijwilligersgroepen stuurden dertien groepen hun inventarisatieformulieren naar IKL. Daarmee kon een provinciale analyse gemaakt worden van de getroffen maatregelen en de dieren die beschermd werden.
Afgelopen jaar groeide het aantal groepen dat meedeed aan de inventarisatie uit tot vijftien. Uit het overzicht blijkt dat circa 200 vrijwilligers 's ochtends en 's avonds de wegen controleren waarna de emmers aan de overzijde geleegd worden. In totaal werd dit voorjaar 6.6 km aan tijdelijke schermen geplaatst. Bij het overzetten van de dieren, noteren de meeste groepen nauwkeurig welke soorten in de emmers zitten en vaak ook nog het geslacht. Op deze manier wordt ook duidelijk of er zeldzame soorten in een gebied aanwezig zijn. Zo werden in 2003 en 2004 de zeldzame kamsalamander en boomkikker in emmers aangetroffen.
Uit het overzicht blijkt dat het toch vooral padden zijn, die profiteren van de maatregelen. Maar er werden ook kikkers, salamanders en zelfs een enkele muis naar de overzijde van de vaak drukbereden wegen gezet. In 2003 zetten de vrijwilligers tijdens de paddentrek 21.108 amfibieën veilig de weg over. Wanneer deze dieren achter elkaar zouden worden gezet dan zou dat een lint opleveren van anderhalve kilometer. Dit voorjaar was dit lint nog veel groter, want het ging om maar liefst 24.190 dieren.
Volgens de gegevens zullen de aantallen nog veel hoger zijn, omdat enkele groepen alleen padden tellen en niet de overige amfibieën Uit de aangeleverde gegevens blijkt dat er naast padden ook bruine en groene kikkers, boomkikkers, alpenwatersalamanders, kleine watersalamanders en kamsalamanders in de emmers aangetroffen zijn.
De mensen die de padden overzetten doen dit zowel als IVN-afdeling (Oude Landgraaf, Kerkrade, Land van Swentibold, Meerssen, Roermond, Spaubeek, Stein, Valkenburg) of plaatselijke natuurorganisatie (Jeugd en Natuur Maasbree, Natuurhistorische vereniging Echt) of lokale gemeenschap (Geulle-Meerssen, Grathem, Haelen, Kelmond-Beek, Leeuwen-Roermond of Maria Hoop -Echt') Opvallens is dat diverse overzet-acties ook aanleiding zijn tot natuureducatie. Bij nogal wat acties zijn dagelijks ook kinderen betrokken.
Uit de gegevens blijkt dat groepen nog altijd verlegen zitten om actieve mensen. Mensen die graag buiten zijn, amfibieën willen redden en bovendien alles willen leren over het gedrag van de amfibieën kunnen zich aansluiten bij de plaatselijke overzetgroepen. Het is natuurlijk ook mogelijk zelf een paddenoverzet in de buurt te organiseren.
Vrijwilligers kunnen zich telefonisch opgeven bij IKL: 0475-386 430.
De paddentrek vindt plaats van half februari tot begin april.